وبلاگ تجربه نگار
» اگر استخوان کسی را بشکنیم چه حکمی دارد؟ بررسی دیه و مجازات شکستگی استخوان
شکستن استخوان دیگری یکی از صدماتی است که ممکن است در نتیجه نزاع، ضرب و جرح، درگیری خیابانی، تصادف یا سایر حوادث ایجاد شود. در چنین شرایطی معمولاً این سؤال مطرح میشود که اگر استخوان کسی را بشکنیم چه حکمی دارد؟ مجازات شکستن استخوان دیگری چیست؟ دیه شکستگی استخوان چقدر است؟ و آیا علاوه بر پرداخت دیه، مرتکب به مجازات دیگری نیز محکوم میشود؟
پاسخ به این پرسشها به عواملی مانند نوع آسیب، محل شکستگی، عمدی یا غیرعمدی بودن رفتار، نحوه درمان شکستگی، باقی ماندن نقص یا عیب، نظر پزشکی قانونی و شرایط وقوع حادثه بستگی دارد.
در قانون مجازات اسلامی، برای شکستگی، ترکبرداشتن و خرد شدن استخوان احکام مشخصی پیشبینی شده است. از سوی دیگر، در جنایت عمدی علیه اشخاص، ممکن است موضوع قصاص، دیه و تعزیر نیز مطرح شود. بنابراین شکستن استخوان دیگری را نمیتوان صرفاً یک آسیب ساده جسمانی دانست.
اگر استخوان کسی را بشکنیم چه حکمی دارد؟
اگر شخصی عمداً یا بر اثر رفتار خود باعث شکستگی استخوان فرد دیگری شود، اصل بر این است که مسئول جبران صدمه واردشده خواهد بود. در مواردی که آسیب از نوع شکستگی استخوان باشد، دیه شکستگی مطابق مقررات قانون مجازات اسلامی تعیین میشود.
ماده ۴۰۱ قانون مجازات اسلامی نیز در خصوص برخی جنایات از جمله شکستگی استخوان مقرر کرده است که در این موارد قصاص ساقط و مرتکب علاوه بر پرداخت دیه، به تعزیر مقرر در کتاب پنجم تعزیرات محکوم میشود. بنابراین در پروندهای که رفتار مرتکب واجد شرایط جنایت عمدی باشد، موضوع ممکن است تنها به پرداخت دیه محدود نشود.
به همین دلیل، برای پاسخ دقیق به سؤال «مجازات شکستن استخوان دیگری چیست؟» باید ابتدا نوع جنایت و شرایط پرونده مشخص شود.
مجازات شکستن استخوان دیگری در نزاع چیست؟
یکی از رایجترین موارد شکستگی استخوان، درگیری و نزاع است. ممکن است در جریان یک دعوا فردی با وارد کردن ضربه باعث شکستگی دست، پا، بینی، فک، دنده یا استخوان دیگری از بدن شخص مقابل شود.
در چنین پروندهای، دادگاه ابتدا نوع صدمه و میزان آن را بررسی میکند. گزارش پزشکی قانونی نیز نقش بسیار مهمی در تعیین آسیب دارد.
اگر شکستگی احراز شود، دیه شکستگی استخوان مطابق مقررات مربوط تعیین خواهد شد. علاوه بر آن، اگر شرایط قانونی جنایت عمدی و سایر ارکان جرم وجود داشته باشد، ممکن است جنبه عمومی جرم و مجازات تعزیری نیز مورد بررسی قرار گیرد.
بنابراین تصور اینکه «با پرداخت دیه پرونده شکستن استخوان در نزاع همیشه تمام میشود» دقیق نیست و باید شرایط پرونده به صورت جداگانه بررسی شود.
دیه شکستگی استخوان طبق ماده ۵۶۹ قانون مجازات اسلامی
مهمترین ماده قانونی درباره دیه شکستگی استخوان، ماده ۵۶۹ قانون مجازات اسلامی است.
مطابق این ماده:
دیه شکستن استخوان هر عضو دارای دیه مقدر، یکپنجم دیه آن عضو است.
اگر شکستگی بدون عیب درمان شود، چهارپنجم دیه شکستگی تعلق میگیرد.
دیه خرد شدن استخوان، یکسوم دیه آن عضو است و در صورت درمان بدون عیب، چهارپنجم دیه خردشدگی پرداخت میشود.
دیه ترک برداشتن استخوان، چهارپنجم دیه شکستگی همان عضو است.
جراحتی که به استخوان نفوذ کند ولی موجب شکستگی نشود نیز حکم خاص خود را دارد.
بنابراین برای محاسبه دیه نمیتوان صرفاً گفت «استخوان شکسته و فلان مبلغ باید پرداخت شود». ابتدا باید مشخص شود استخوان مربوط به کدام عضو است و دیه مقدر آن عضو چقدر است.
دیه شکستگی استخوان در سال ۱۴۰۵ چقدر است؟
برای محاسبه مبالغ، باید نرخ دیه کامل همان سال را در نظر گرفت. طبق نرخ ابلاغشده برای سال ۱۴۰۵، دیه کامل انسان در ماههای غیرحرام ۲۱ میلیارد ریال، معادل ۲ میلیارد و ۱۰۰ میلیون تومان است.
اما نکته مهم این است که دیه شکستگی استخوان معمولاً مستقیماً درصدی از دیه کامل نیست؛ بلکه در موارد مشمول ماده ۵۶۹، ابتدا باید دیه خود عضو مشخص شود و سپس یکپنجم آن به عنوان دیه شکستگی محاسبه شود.
نمونه محاسبه دیه شکستگی استخوان در سال ۱۴۰۵
یک دست از مچ، با انگشتان کامل
دیه کامل عضو: ۱/۲ دیه کامل = ۱,۰۵۰,۰۰۰,۰۰۰ تومان
دیه شکستگی؛ یکپنجم عضو: ۱۰٪ دیه کامل = ۲۱۰,۰۰۰,۰۰۰ تومان
شکستگی با درمان بدون عیب؛ ۴/۵ دیه شکستگی: ۱۶۸,۰۰۰,۰۰۰ تومان
یک پا
دیه کامل عضو: ۱/۲ دیه کامل = ۱,۰۵۰,۰۰۰,۰۰۰ تومان
دیه شکستگی؛ یکپنجم عضو: ۱۰٪ دیه کامل = ۲۱۰,۰۰۰,۰۰۰ تومان
شکستگی با درمان بدون عیب؛ ۴/۵ دیه شکستگی: ۱۶۸,۰۰۰,۰۰۰ تومان
یک انگشت دست
دیه کامل عضو: ۱/۱۰ دیه کامل = ۲۱۰,۰۰۰,۰۰۰ تومان
دیه شکستگی؛ یکپنجم عضو: ۲٪ دیه کامل = ۴۲,۰۰۰,۰۰۰ تومان
شکستگی با درمان بدون عیب؛ ۴/۵ دیه شکستگی: ۳۳,۶۰۰,۰۰۰ تومان
یک انگشت پا
دیه کامل عضو: ۱/۱۰ دیه کامل = ۲۱۰,۰۰۰,۰۰۰ تومان
دیه شکستگی؛ یکپنجم عضو: ۲٪ دیه کامل = ۴۲,۰۰۰,۰۰۰ تومان
شکستگی با درمان بدون عیب؛ ۴/۵ دیه شکستگی: ۳۳,۶۰۰,۰۰۰ تومان
این جدول نمونه محاسبات مبتنی بر قواعد عمومی ماده ۵۶۹ است و برای تمام استخوانهای بدن نمیتوان یک فرمول واحد به کار برد؛ زیرا قانون برای برخی اعضا و استخوانها مقررات خاصی تعیین کرده است. برای مثال، درباره دنده، ترقوه، فک و استخوانهای سر و صورت احکام اختصاصی وجود دارد.
میزان دیه همیشه یک مبلغ ثابت نیست و بسته به نوع آسیب، شدت صدمه، وضعیت عضو آسیبدیده و شرایط قانونی پرونده میتواند متفاوت باشد. در برخی موارد نیز نحوه درمان و باقی ماندن یا برطرف شدن عیب و نقص در تعیین مبلغ نهایی مؤثر است. به همین دلیل، آشنایی با چه عواملی باعث کاهش دیه میشوند؟ میتواند به درک دقیقتر نحوه محاسبه دیه و حقوق فرد آسیبدیده کمک کند.
آیا اگر استخوان شکسته کاملاً خوب شود، دیه تعلق میگیرد؟
بله. درمان کامل شکستگی به معنای از بین رفتن اصل دیه نیست.
ماده ۵۶۹ برای حالتی که استخوان شکسته شود و سپس بدون عیب درمان شود، مقدار مشخصی را تعیین کرده است؛ یعنی چهارپنجم دیه شکستگی.
به عنوان مثال، اگر شکستگی عضوی که دیه آن نصف دیه کامل است، مشمول حکم عمومی ماده ۵۶۹ باشد، دیه اصل شکستگی یکپنجم دیه عضو یعنی یکدهم دیه کامل خواهد بود. اگر این شکستگی بدون عیب درمان شود، چهارپنجم همان مبلغ پرداخت میشود.
بنابراین جوش خوردن استخوان، اصل استحقاق دیه شکستگی را از بین نمیبرد؛ بلکه میتواند در میزان دیه طبق حکم قانونی مؤثر باشد.
اگر استخوان با عیب جوش بخورد، دیه چقدر است؟
یکی از مهمترین تفاوتها در پروندههای شکستگی، وضعیت استخوان پس از درمان است.
اگر شکستگی باعث شود استخوان:
کج جوش بخورد؛
کوتاهی عضو ایجاد شود؛
محدودیت حرکتی باقی بماند؛
عملکرد عضو کاهش پیدا کند؛
تغییر شکل ایجاد شود؛
یا نقص دیگری باقی بماند،
باید وضعیت نهایی آسیب با توجه به مقررات مربوط بررسی شود.
در اینجا نمیتوان برای تمام پروندهها یک مبلغ ثابت اعلام کرد؛ زیرا قانون برای برخی اعضا احکام خاص دارد و در مواردی که ارش مطرح باشد، میزان آن با توجه به نوع آسیب و نظر کارشناسی تعیین میشود.
اگر استخوان چند بار یا از چند قسمت بشکند چه میشود؟
گاهی یک استخوان در یک حادثه از چند قسمت دچار شکستگی میشود. در این حالت نیز نمیتوان همیشه یک دیه ثابت برای کل استخوان در نظر گرفت.
مطابق ماده ۵۷۰ قانون مجازات اسلامی، اگر یک استخوان از چند نقطه جدا از هم بشکند، خرد شود یا ترک بخورد و این صدمات عرفاً جنایتهای متعدد محسوب شوند، هر یک میتواند دیه جداگانه داشته باشد؛ حتی اگر همه آسیبها با یک ضربه ایجاد شده باشند.
بنابراین تعداد و محل شکستگیها نیز میتواند در محاسبه نهایی اهمیت داشته باشد.
اگر علاوه بر شکستگی، عضو دیگری هم آسیب ببیند چه میشود؟
گاهی ضربه تنها باعث شکستگی استخوان نمیشود و آسیب دیگری نیز ایجاد میکند.
برای مثال ممکن است فردی در اثر یک ضربه:
دچار شکستگی استخوان شود؛
مفصلش در برود؛
جراحت دیگری نیز در همان ناحیه ایجاد شود؛
یا در نتیجه آسیب استخوان، نقص عضو ایجاد شود.
ماده ۵۷۳ مقرر کرده است که اگر صدمه واردشده به استخوان موجب نقص عضو یا صدمه دیگری شود، هر یک میتواند دیه جداگانه داشته باشد. ماده ۵۷۴ نیز درباره جمع شدن شکستگی یا ترک استخوان با دررفتگی مفصل یا برخی جراحات، مقررات خاصی دارد.
به همین دلیل، دیه شکستگی استخوان لزوماً تنها مبلغی نیست که در پرونده به فرد آسیبدیده تعلق میگیرد.
نقش پزشکی قانونی در تعیین دیه شکستگی استخوان
در پروندههای مربوط به شکستگی، نظریه پزشکی قانونی اهمیت زیادی دارد.
پزشکی قانونی میتواند نوع و محل آسیب، وضعیت درمان، میزان بهبودی و عوارض باقیمانده را بررسی کند. دادگاه نیز برای تشخیص دقیق صدمه و تعیین آثار آن، از نظریه کارشناسی استفاده میکند.
برای مثال، تفاوت میان یک شکستگی که بدون عیب درمان شده و شکستگیای که باعث تغییر شکل یا محدودیت حرکتی شده است، ممکن است در میزان دیه نهایی اهمیت زیادی داشته باشد.
به همین دلیل اگر فردی در اثر ضرب و جرح، نزاع، تصادف یا حادثه کاری دچار شکستگی شده است، نگهداری مدارک پزشکی، تصاویر رادیولوژی، سوابق درمان و نظریههای پزشکی قانونی اهمیت دارد.
اگر پلاتین در استخوان کار گذاشته شود، دیه چگونه محاسبه میشود؟
وجود پلاتین، پیچ یا پلاک به خودی خود به این معنا نیست که یک درصد ثابت و جداگانه به عنوان «دیه پلاتین» پرداخت میشود.
آنچه اهمیت دارد، نوع آسیب استخوان، نتیجه درمان و آثار باقیمانده از صدمه است.
اگر استفاده از پلاتین ناشی از شدت شکستگی باشد، اصل محاسبه دیه بر مبنای آسیب ایجادشده انجام میشود. در صورت وجود آسیبهای اضافی یا عوارضی که عنوان قانونی مستقلی داشته باشند، موضوع میتواند جداگانه بررسی شود.
بنابراین عبارتهایی مانند «دیه شکستگی با پلاتین همیشه فلان درصد است» را نمیتوان به صورت کلی و برای تمام پروندهها صحیح دانست.
آیا دیه شکستگی دست و پا با یکدیگر تفاوت دارد؟
در مواردی که هر دو عضو دارای دیه مقدر یکسانی هستند، محاسبه عمومی شکستگی میتواند بر مبنای همان نسبت قانونی انجام شود؛ اما محل دقیق شکستگی و وجود مقررات خاص برای بخش مورد نظر اهمیت دارد.
برای نمونه، دیه قطع هر دست از مچ در صورت داشتن انگشتان کامل نصف دیه کامل است و برای هر پا نیز مقررات مربوط به دیه آن عضو وجود دارد. بنابراین برای محاسبه دقیق دیه شکستگی دست یا پا باید ابتدا مشخص شود دقیقاً کدام استخوان و کدام بخش از عضو آسیب دیده است.
حکم شکستن استخوان دیگری در صورت عمدی بودن چیست؟
اگر فرد عمداً به دیگری صدمه وارد کند و نتیجه رفتار او شکستگی استخوان باشد، علاوه بر بحث دیه شکستگی استخوان، جنبه کیفری رفتار نیز باید بررسی شود.
در برخی جنایات عمدی که امکان قصاص عضو وجود ندارد یا قانون قصاص را منتفی کرده است، مرتکب علاوه بر دیه ممکن است با تعزیر نیز مواجه شود.
بنابراین بین این دو موضوع باید تفاوت گذاشت:
دیه: جبران مالی صدمه بدنی واردشده به شخص آسیبدیده است.
مجازات تعزیری: مجازاتی است که به دلیل جنبه کیفری رفتار مرتکب و مطابق شرایط قانونی تعیین میشود.
به همین دلیل، در پرونده ضرب و جرح عمدی منجر به شکستگی، صرف محاسبه دیه برای بررسی کامل مسئولیت کیفری مرتکب کافی نیست.
اگر شکستگی در تصادف اتفاق بیفتد چه تفاوتی دارد؟
اگر شکستگی در اثر تصادف رانندگی ایجاد شده باشد، اصل تعیین میزان دیه بر اساس نوع و شدت آسیب انجام میشود؛ اما مسیر مطالبه خسارت میتواند با پرونده نزاع متفاوت باشد.
در تصادفات، گزارش پلیس، کروکی، نظریه کارشناسی، وضعیت بیمه شخص ثالث و سایر مدارک حادثه ممکن است در روند مطالبه خسارت اهمیت داشته باشد.
بنابراین ممکن است دو نفر دقیقاً آسیب مشابهی داشته باشند اما روند دریافت دیه آنها متفاوت باشد؛ یکی درگیر پرونده ضرب و جرح باشد و دیگری از مسیر بیمه شخص ثالث و پرونده تصادف، خسارت خود را مطالبه کند.
برای شکستن استخوان دیگری چه زمانی ارش تعیین میشود؟
در قانون مجازات اسلامی برای برخی صدمات، دیه مقدر مشخص شده است و در مواردی که میزان مشخصی در قانون تعیین نشده باشد، ممکن است ارش مطرح شود.
ماده ۵۶۸ نیز در خصوص شکستگی عضوی که دیه مقدر دارد، وضعیت درمان و باقی ماندن عیب یا نقص را مورد توجه قرار داده است. بنابراین تشخیص اینکه یک آسیب دقیقاً مشمول دیه مقدر است یا ارش، به نوع آسیب و مقررات خاص مربوط به آن عضو بستگی دارد.
برای مطالبه دیه شکستگی استخوان چه مدارکی لازم است؟
برای پیگیری پرونده، بهتر است مدارک و مستندات مربوط به آسیب حفظ شود. از جمله:
گزارش پزشکی و اورژانس؛
تصاویر رادیولوژی و سیتیاسکن در صورت وجود؛
نظریه پزشکی قانونی؛
گزارش پلیس در صورت وقوع تصادف؛
شکواییه و مستندات پرونده کیفری؛
شهادت شهود در صورت وجود؛
تصاویر یا فیلم حادثه در صورت وجود؛
مدارک مربوط به هزینهها و روند درمان.
البته هر پرونده ممکن است به مدارک متفاوتی نیاز داشته باشد و تشخیص ارزش اثباتی هر مدرک با مرجع قضایی است.
جمعبندی؛ اگر استخوان کسی را بشکنیم چه حکمی دارد؟
در پاسخ به سؤال «اگر استخوان کسی را بشکنیم چه حکمی دارد؟» باید گفت شکستن استخوان دیگری میتواند علاوه بر مسئولیت مالی، آثار کیفری نیز داشته باشد. میزان دیه شکستگی استخوان بر اساس نوع استخوان، عضو آسیبدیده و مقررات قانونی مربوط تعیین میشود.
طبق ماده ۵۶۹ قانون مجازات اسلامی، در موارد مشمول این ماده، دیه شکستگی استخوان هر عضو دارای دیه مقدر، یکپنجم دیه آن عضو است و اگر شکستگی بدون عیب درمان شود، چهارپنجم دیه شکستگی پرداخت میشود. همچنین خردشدگی، ترکبرداشتن و آسیبهای همراه با شکستگی، احکام متفاوتی دارند.
در سال ۱۴۰۵ نیز دیه کامل در ماههای غیرحرام ۲ میلیارد و ۱۰۰ میلیون تومان تعیین شده است؛ بنابراین برای محاسبه مبلغ ریالی دیه باید نرخ سال مربوط به پرونده و نسبت قانونی صدمه در نظر گرفته شود.
از طرف دیگر، در صورتی که رفتار فرد عمدی باشد و شرایط قانونی جنایت عمدی وجود داشته باشد، موضوع مجازات ضرب و جرح، دیه و تعزیر نیز میتواند مطرح شود. به همین علت، برای تعیین دقیق مسئولیت مرتکب باید جزئیات حادثه، نظریه پزشکی قانونی و مقررات مربوط به همان عضو بررسی شود.
سوالات متداول
اگر استخوان کسی را بشکنیم چه حکمی دارد؟
در صورت احراز مسئولیت، مرتکب باید خسارت بدنی مقرر در قانون را جبران کند و در جنایت عمدی، بسته به شرایط پرونده، ممکن است علاوه بر دیه با مجازات تعزیری نیز مواجه شود.
دیه شکستگی استخوان در سال ۱۴۰۵ چقدر است؟
مبلغ ثابت و یکسانی برای تمام شکستگیها وجود ندارد. دیه کامل سال ۱۴۰۵ در ماههای غیرحرام ۲ میلیارد و ۱۰۰ میلیون تومان است و دیه شکستگی بر اساس نوع عضو و حکم قانونی مربوط به آن محاسبه میشود.
دیه شکستگی استخوان بدون عیب چقدر است؟
طبق ماده ۵۶۹، اگر شکستگی استخوان عضوی که دارای دیه مقدر است بدون عیب درمان شود، چهارپنجم دیه شکستگی همان عضو تعلق میگیرد.
آیا شکستگی استخوان در نزاع دیه دارد؟
بله. اگر در اثر نزاع به فرد صدمه بدنی وارد شود، در صورت احراز شکستگی، دیه یا ارش مطابق مقررات تعیین میشود و در صورت وجود شرایط قانونی، جنبه کیفری رفتار نیز بررسی خواهد شد.
آیا پزشکی قانونی میزان دیه را تعیین میکند؟
پزشکی قانونی نوع و میزان آسیب و آثار جسمانی آن را بررسی و در قالب نظریه کارشناسی اعلام میکند؛ تعیین نهایی مسئولیت و میزان محکومیت با مرجع قضایی است.
آیا شکستن استخوان دیگری فقط دیه دارد؟
خیر، بسته به عمدی یا غیرعمدی بودن رفتار و شرایط پرونده، ممکن است علاوه بر دیه، موضوع مجازات تعزیری نیز مطرح شود.
